تقسیم ارث بدون سند یکی از مباحث حساس و پیچیده در نظام حقوقی به شمار میآید که در بسیاری از دعاوی خانوادگی مطرح میشود. فقدان سند رسمی مالکیت، روند انحصار وراثت و انتقال حقوق متوفی به وراث را با دشواریهای جدی مواجه میسازد و در برخی موارد زمینهساز بروز اختلافات میان اعضای خانواده میگردد. در چنین شرایطی، بهرهمندی از آگاهی حقوقی و آشنایی با مقررات مرتبط، ضرورتی انکارناپذیر است. در ادامه، همراه گروه املاک نگین به بررسی ابعاد حقوقی و راهکارهای قانونی این موضوع خواهیم پرداخت.
اموال قولنامهای یا بدون سند
بخش قابل توجهی از املاک در کشور ما به صورت قولنامهای یا با اسناد عادی مبادله میشوند. این نوع املاک به دلایل مختلفی از دریافت سند رسمی محروم ماندهاند. برای نمونه میتوان به ساختوسازهای خارج از ضوابط شهرداری مانند احداث طبقات اضافه بر نقشه، ایجاد پارکینگ غیرمجاز، پیشروی در زمین بهصورت غیرقانونی و دیگر موارد مشابه اشاره کرد. به همین علت، مالکان برای نقل و انتقال چنین املاکی از قولنامه یا مبایعهنامههای عادی استفاده میکنند.
از آنجا که این دسته املاک در اداره ثبت اسناد کشور بهصورت رسمی ثبت نشدهاند، در بسیاری از پروندههای حقوقی مرتبط با ارث و وراثت، مشکلات فراوانی ایجاد میشود. به همین دلیل، آشنایی با روند حقوقی انحصار وراثت در املاک قولنامهای میتواند مانع بروز اختلافات بزرگ میان وراث گردد.
تقسیم ارث بدون سند
موضوع تقسیم ارث بدون سند در مورد املاکی که صرفاً بر اساس قولنامه به نام متوفی منتقل شدهاند، با چالشهای جدی همراه است. چرا که پیش از آغاز مراحل انحصار وراثت، تمام داراییها باید استعلام شوند. در شرایطی که ملکی در اداره ثبت اسناد بهطور رسمی به ثبت نرسیده باشد، امکان استعلام آن دشوار و زمانبر خواهد بود.
از سوی دیگر، گاهی ممکن است ملک دارای سند رسمی باشد، اما اصل سند به هر دلیلی مفقود گردد. در چنین شرایطی، چون ملک بهطور قانونی ثبت شده است، امکان ادامه روند انحصار وراثت با استفاده از تصویر برابر با اصل سند وجود دارد. هرچند در این حالت نیز شبهات و پیچیدگیهای حقوقی خاص خود باقی خواهد ماند.
در بسیاری از شهرها و حتی مناطق روستایی، معامله املاک به صورت قولنامهای امری متداول است. همین امر موجب شده است که در زمان فوت مالک، وراث درگیر اختلافات و مشاجرات طولانی شوند. در چنین مواردی تقسیم ارث بدون سند فرآیندی دشوار و گاهی پرهزینه خواهد بود.
در رابطه با همین موضوع بخوانید:
مشکلات تقسیم ارث بدون سند
یکی از مهمترین مشکلات تقسیم ارث بدون سند مربوط به زمانی است که مالک اولیه ملکی را بهصورت قولنامهای خریداری کرده و سپس فوت میکند. در این شرایط وراث برای پیگیری حقوق خود ناچار میشوند که علاوه بر طی کردن مراحل قانونی انحصار وراثت، رضایت وراث مالک اولیه یا اشخاص ثالث را نیز به دست آورند. این امر فرآیند را بسیار پیچیده میسازد.
مشکل دیگر مربوط به زمانی است که یکی از وراث حاضر به فروش ملک نیست. در چنین شرایطی، بدون رضایت آن فرد، هیچ معاملهای اعتبار نخواهد داشت. همچنین در صورتی که ملک بهصورت قولنامهای منتقل شده و اسناد عادی به امضای طرفین رسیده باشد، وراث نمیتوانند صرفاً با استناد به انحصار وراثت معامله را فسخ کنند. در این شرایط تنها راهکار، اقدام برای دریافت سند رسمی و سپس ادامه مراحل حقوقی خواهد بود.
بنابراین، باید توجه داشت که تقسیم ارث بدون سند اغلب با مقاومتها، اختلافات خانوادگی و مشکلات قانونی روبهرو میشود.
شرایط تقسیم ارث برای املاک با سند عادی
یکی از اصلیترین شرایط در انحصار وراثت املاک قولنامهای یا بدون سند، گرفتن استعلام از مراجع ذیربط است. پس از آن وراث باید اقدام به رسمی کردن سند نمایند. به عبارت دیگر، تقسیم دارایی میان وراث تنها زمانی امکانپذیر است که سند ملک به صورت رسمی ثبت شده باشد.
در این مرحله دادگاه وظیفه دارد که تعداد و هویت وراث قانونی را مشخص کند. در مواردی حتی ممکن است برخی از نزدیکان متوفی بهعنوان وراث شناخته شوند. از نکات مهم دیگر در این روند، پرداخت هزینههای مربوط به رسمی کردن سند است؛ از جمله هزینههای شهرداری، عوارض ساختوساز و هزینههای ثبت در دفترخانه.
بهطور کلی، تقسیم ارث بدون سند بدون طی این مراحل امکانپذیر نیست و وراث باید ابتدا با صرف وقت و هزینه، مقدمات لازم برای رسمی شدن ملک را فراهم کنند.
در رابطه با همین موضوع بخوانید:
اهمیت مشاوره حقوقی
تقسیم ارث بدون سند یکی از پرچالشترین مباحث در حوزه املاک و وراثت محسوب میشود. وراث در این مسیر با موانع متعددی همچون استعلامگیری، جلب رضایت سایر ذینفعان و پرداخت هزینههای مختلف روبهرو هستند. در بسیاری از مواقع، تنها راهکار منطقی، مشاوره با وکلای متخصص و بهرهگیری از تجربه آنان است تا مشکلات حقوقی احتمالی برطرف شود.
با توجه به اینکه بخش زیادی از املاک کشور بهصورت قولنامهای مبادله میشوند، موضوع تقسیم ارث بدون سند بهویژه در پروندههای خانوادگی و ملکی بسیار رایج است. بنابراین لازم است پیش از هر اقدامی، وراث با قوانین و رویههای مربوط آشنا شوند تا حقوق قانونیشان به بهترین شکل حفظ شود.
همچنین اگر قصد خرید خانه یوسف آباد یا هر منطقه دیگر را دارید، توجه به ثبت رسمی سند و رعایت تمام مراحل قانونی اهمیت بالایی دارد. این موضوع نهتنها از بروز مشکلات در زمان حیات مالک جلوگیری میکند، بلکه در آینده روند انحصار وراثت و انتقال مالکیت به وراث را نیز تسهیل خواهد کرد.
جمع بندی
موضوع تقسیم ارث بدون سند یکی از رایجترین و در عین حال پیچیدهترین مباحث در دعاوی ملکی و خانوادگی است. بخش بزرگی از املاک در کشور بهصورت قولنامهای یا با اسناد عادی مبادله میشوند و همین مسئله سبب میشود وراث در زمان فوت مالک با مشکلات متعددی روبهرو شوند. املاکی که فاقد سند رسمی هستند، پیش از ورود به مرحله انحصار وراثت باید استعلام شوند و سپس وراث برای ثبت و دریافت سند رسمی اقدام کنند. این روند معمولاً زمانبر است و نیازمند پرداخت هزینههای شهرداری، عوارض و هزینههای دفترخانه خواهد بود.
تقسیم ارث بدون سند مشکلات خاص خود را دارد؛ از جمله لزوم جلب رضایت وراث مالک اولیه، عدم توافق میان وراث بر سر فروش ملک، یا وجود اختلافات حقوقی بر سر مالکیت. در بسیاری از موارد، حتی اگر اصل سند گم شده باشد، ولی ملک بهطور رسمی ثبت شده باشد، میتوان با تصویر سند کار را پیش برد. اما در املاک قولنامهای، روند کار دشوارتر و پرچالشتر خواهد بود.
راهکار اصلی در چنین شرایطی، استعلام از شهرداری و سپس رسمی کردن سند است. تنها در این صورت، امکان تقسیم دارایی میان وراث وجود خواهد داشت. بنابراین، آشنایی با قوانین و طی کردن مسیر قانونی، امری ضروری است و توصیه میشود وراث از همان ابتدا با مشاوران و وکلای متخصص همراه شوند تا از بروز مشکلات طولانیمدت جلوگیری شود.
گروه املاک نگین در تمامی مراحل همراه شماست حتی اگر در زمینه حقوقی و ملکی سوال داشتید می توانید با شماره92001900(021) تماس بگیرید. مشاوران حرفه ای گروه ما آماده پاسخگویی به سوالات شما هستند. حتی اگر ساکن تهران هستید می توانید به املاک ما در یوسف آباد تهران خیابان اسدآبادی حضورا مراجعه فرمایید تا از امکانات و خدمات ما بهره مند شوید.
